دکتر مژگان زندی، متخصص داخلی، در گفت‌وگویی تفصیلی با روابط عمومی مرکز آموزشی درمانی قلب و عروق فرشچیان؛ ضمن تاکید بر این که سرانه مصرف نمک در کشور بیش از دو برابر استانداردهای جهانی است. نسبت به مصرف بالای نمک در ایران هشدار داد و افزود:بر اساس اعلام سازمان جهانی بهداشت، میزان مجاز مصرف نمک برای بزرگسالان کمتر از ۵ گرم در روز (معادل یک قاشق چای‌خوری) است، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که این مقدار در ایران به‌ویژه از طریق غذاهای فرآوری شده، فست‌فودها و نان، به بیش از ۱۰ گرم در روز می‌رسد. دکتر زندی در کنار هشدار به "نمک پنهان" در مواد غذایی مانند نان، پنیر، سوسیس و کالباس، کنسروها و تنقلات شور، میوه‌ها و سبزیجات تازه، حبوبات، مغزها، ماهی و لبنیات،از قبیل موز، آووکادو، اسفناج، سیب زمینی شیرین، لوبیا، عدس، بادام، فندق، سالمون و ماست را از جمله منابع غنی پتاسیم بر شمرد.

عوارض جدی مصرف زیاد نمک این متخصص داخلی، مصرف بی‌رویه نمک را عامل اصلی افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی-عروقی، فشار خون بالا، نارسایی کلیوی، پوکی استخوان و حتی سرطان معده دانست. وی توضیح داد: «تحقیقات نشان داده‌اند که بین مصرف غذاهای شور، ترشی‌جات و فرآوری شده با افزایش خطر سرطان معده ارتباط مستقیم وجود دارد.»

کمبود ید؛ چالش دیگر در حوزه سلامت دکتر زندی با اشاره به موفقیت برنامه‌های یدرسانی در کاهش موارد گواتر، از بی‌توجهی حدود ۲ میلیون نفر به مصرف نمک یددار انتقاد کرد و گفت: «این موضوع به‌ویژه برای زنان باردار و کودکان خطرناک است و می‌تواند منجر به اختلالات رشد مغزی و کم‌کاری تیروئید شود.»

تفاوت نمک دریا و نمک خوراکی از نگاه متخصصان

این متخصص داخلی درباره تفاوت نمک دریا و نمک خوراکی اظهار داشت:نمک خوراکی که به صورت دانه‌بندی شده و سفید در دسترس است، از ذخایر زیرزمینی استخراج و طی فرآیندهای صنعتی، ناخالصی‌های آن حذف می‌شود. این نمک معمولاً با ید غنی‌سازی می‌شود که برای سلامت غده تیروئید ضروری است.

در مقابل، نمک دریا با حداقل فرآوری از تبخیر آب دریا به دست می‌آید و حاوی مقادیر کمی از مواد معدنی مانند پتاسیم، آهن و کلسیم است. با این حال، دکتر زندی تأکید کرد که میزان این مواد معدنی در نمک دریا بسیار ناچیز است و برای تأمین نیاز بدن کافی نیست.
وی با هشدار درباره مصرف نمک‌های تصفیه‌نشده افزود:نمک‌های طبیعی مانند نمک دریا، نمک صورتی یا سنگ‌نمک، حاوی ناخالصی‌های مضر هستند و مصرف طولانی‌مدت آن‌ها خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف را افزایش می‌دهد. همچنین، به دلیل شوری کمتر، افراد ممکن است مقدار بیشتری از این نمک‌ها را مصرف کنند که منجر به دریافت بیش از حد سدیم و ناخالصی‌ها می‌شود. بنابراین توصیه نهایی مصرف نمک یددار تصفیه‌شده به عنوان گزینه سالم‌تر است چرا که این نمک‌ها استانداردهای بهداشتی را رعایت کرده و برای سلامت عمومی ایمن‌تر هستند.

راهکارهای کاهش مصرف نمک
وی برای کاهش مصرف نمک، راهکارهای عملی زیر را پیشنهاد داد:

• جایگزینی نمک با ادویه‌های طبیعی مانند زردچوبه، فلفل سیاه و آبلیمو
• پخت غذا در خانه و کاهش مصرف غذاهای آماده و رستورانی
• افزایش مصرف مواد غذایی غنی از پتاسیم مانند موز و اسفناج
• مطالعه برچسب مواد غذایی و توجه به میزان سدیم موجود در محصولات

هیپرناترمی؛ وضعیت خطرناک افزایش سدیم خون

دکتر زندی درباره عارضه هیپرناترمی (افزایش شدید سدیم خون) هشدار داد و گفت: «این وضعیت در مراحل اولیه با علائمی مانند سردرد شدید و گیجی ظاهر می‌شود و در صورت عدم درمان می‌تواند به تشنج، کما و حتی مرگ منجر شود.» وی درباره نحوه تشخیص هیپرناترمی گفت: این تشخیص، بسته به شرایط بیمار و البته دستور پزشک می توان با یک آزمایش خون ساده، که البته نیازی به ناشتا بودن فرد نیست ، صورت می گیرد. و در تفسیر نتایج آن، با تاکید بر اینکه اگر بیمار دچار گیجی شدید یا تشنج شد و سدیم خون بالای ۱۵۰ داشت، بلافاصله با ۱۱۵ تماس بگیرید. گفت: سطح سدیم بالای ۱۵۰ (تهدید فوری برای مغز) و سطح سدیم زیر ۱۲۰ (خطر تورم مغز و مرگ) است.

فراخوان برای اصلاح الگوی مصرف

این متخصص داخلی در پایان این گفت‌وگو، از مردم خواست با کاهش مصرف نمک و تغییر عادات غذایی، گام بزرگی در جهت پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر بردارند. وی گفت: «تعادل در مصرف نمک، کلید سلامت فردی و اجتماعی است و همکاری صنایع غذایی در کاهش نمک محصولات، نقش مهمی در این زمینه دارد.»/خ