دیابت بیماری است که در صورت عدم کنترل ، می تواند بر تمام قسمت های بدن از جمله، شریان ها ، چشم ها، کلیه ها و ...آسیب برساند در این بین برخی مطالعات نشان می دهد که خطر ابتلا به دیابت، خطر حمله قلبی را تا ۷۰ درصد افزایش می دهد. روابط عمومی مرکز فوق تخصصی قلب و عروق فرشچیان بر آن شد تا در مصاحبه ایی اختصاصی با دکتر مژگان زندی متخصص بیماری های داخلی به موضوع دیابت و قلب از پیشگیری تا مدیریت آن بپردازد قسمت اول این مصاحبه را با هم همراه باشید.

▪️آیا دیابت واقعاً خطر بیماری‌های قلبی را افزایش می‌دهد؟

����دکتر زندی: بله، متأسفانه دیابت یکی از مهم‌ترین عوامل خطر برای بیماری‌های قلبی-عروقی است. افراد مبتلا به دیابت، به‌ویژه دیابت نوع ۲، دو تا چهار برابر بیشتر از افراد عادی در معرض سکته قلبی، نارسایی قلبی و بیماری‌های عروق کرونر قرار دارند. دلیلش هم این است که قند خون بالا به مرور زمان به رگ‌های خونی و اعصاب قلب آسیب می‌زند.

▪️ چه مکانیسمی باعث این آسیب می‌شود؟
����چندین عامل دست به دست هم می‌دهند:
❌ التهاب و استرس اکسیداتیو: قند خون بالا باعث التهاب دیواره عروق و تشکیل پلاک‌های چربی (آترواسکلروز) می‌شود.
❌ اختلال در چربی‌های خون: دیابت معمولاً با افزایش تری‌گلیسیرید، کاهش HDL (کلسترول خوب) و افزایش LDL (کلسترول بد) همراه است.
❌ فشار خون بالا: بسیاری از بیماران دیابتی دچار فشار خون هستند که خودش فشار مضاعفی به قلب وارد می‌کند.
❌مقاومت به انسولین: این وضعیت باعث اختلال در عملکرد سلول‌های اندوتلیال (پوشش رگ‌ها) می‌شود.

▪️ آیا کنترل قند خون به تنهایی برای کاهش خطر بیماری قلبی کافی است؟

���� خیر، کنترل قند خون تنها بخشی از راه‌حل است. باید به فاکتورهای دیگر مثل فشار خون، چربی خون، وزن، فعالیت بدنی و ترک سیگار هم توجه کرد. گاهی بیماران با وجود HbA1c مطلوب (مثلاً زیر ۷٪) باز هم دچار عوارض قلبی می‌شوند، چون سایر عوامل خطر را نادیده گرفته‌اند.

▪️برای پیشگیری، چه توصیه‌های ویژه‌ای به بیماران دارید؟

���� رژیم غذایی: کاهش مصرف قندهای ساده، چربی‌های اشباع و نمک؛ افزایش فیبر، سبزیجات و ماهی.
���� ورزش: حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی در هفته مثل پیاده‌روی تند.
����چکاپ منظم: کنترل سالانه قند خون، فشار خون، کلسترول و عملکرد کلیه.
����داروها: برخی داروهای جدید دیابت مثل «مهارکننده‌های SGLT2» یا «آگونیست‌های GLP-1» ثابت شده، که فواید قلبی-عروقی هم دارند.

▪️ آیا بیماران دیابتی باید از داروهای قلبی مثل آسپرین استفاده کنند؟

����مصرف آسپرین باید با نظر پزشک باشد. معمولاً برای افراد بالای ۵۰ سال با حداقل یک عامل خطر اضافی (مثل فشار خون) توصیه می‌شود، اما برای همه ضروری نیست و ممکن است عوارضی مثل خونریزی داشته باشد.

▪️یکی از سوالات رایج بیماران این است که میزان طبیعی قند خون در افراد سالم و افراد دیابتی چقدر باید باشد؟

���� قند خون بر اساس شرایط مختلف (ناشتا، بعد از غذا و ...) اندازه‌گیری می‌شود. اعداد به شرح زیر هستند:

���� در افراد غیر دیابتی (طبیعی):

♨️ ناشتا (۸ تا ۱۲ ساعت fasting): ۷۰ تا ۹۹ mg/dL (۳.۹ تا ۵.۵ mmol/L)

♨️ ۲ ساعت بعد از غذا: کمتر از ۱۴۰ mg/dL (۷.۸ mmol/L)

• هموگلوبین A1C (متوسط قند خون ۳ ماهه): کمتر از ۵.۷٪

���� در افراد پیش‌دیابتی (در معرض خطر دیابت):
♨️ ناشتا: ۱۰۰ تا ۱۲۵ mg/dL (۵.۶ تا ۶.۹ mmol/L)

♨️ ۲ ساعت بعد از غذا: ۱۴۰ تا ۱۹۹ mg/dL (۷.۸ تا ۱۱ mmol/L

• A1C: ۵.۷٪ تا ۶.۴٪

���� در افراد دیابتی:
����ناشتا: ۱۲۶ mg/dL (۷ mmol/L) یا بیشتر (در دو آزمایش جداگانه)
���� ۲ ساعت بعد از غذا: بالای ۲۰۰ mg/dL (۱۱.۱ mmol/L)

• A1C: ۶.۵٪ یا بیشتر

▪️آیا این اعداد برای همه یکسان است؟ مثلاً برای سالمندان یا کودکان متفاوت است؟

���� بله، در برخی گروه‌ها مانند:

• سالمندان: ممکن است اهداف کمی بالاتر (مثلاً A1C زیر ۸٪) در نظر گرفته شود تا از افت قند (هیپوگلیسمی) جلوگیری شود.
• کودکان دیابتی: بسته به سن و شرایط، پزشک محدوده خاصی را تعیین می‌کند.
• بارداران: قند ناشتا باید زیر ۹۵ mg/dL و یک ساعت بعد از غذا زیر ۱۴۰ mg/dL باشد.

▪️ اگر فردی چند بار قند خون ناشتایش بین ۱۰۰ تا ۱۲۵ بود، چه توصیه‌ای دارید؟

���� این یعنی پیش‌دیابت، که هشدار جدی برای اصلاح سبک زندگی است:

• کاهش وزن (حتی ۵ تا ۱۰٪ وزن فعلی)
• افزایش فعالیت بدنی (حداقل ۳۰ دقیقه پیاده‌روی روزانه)
• رژیم کم‌کربوهیدرات و پر فیبر
• چکاپ سالانه قند خون و A1C

پایان قسمت اول 

ادامه دارد...