دکتر الهام خانلرزاده، متخصص طب پیشگیری و ارتقاء سلامت،  پدیده "سالمندی جمعیت" را به عنوان یکی از بزرگترین چالش های قرن حاضر نام برد و هشدار داد ایران با سرعتی دوبرابر میانگین جهانی در حال پیر شدن است و تا سال ۱۴۳۰، ۲۹ درصد جمعیت کشور را سالمندان تشکیل خواهند داد

عضو هیات علمی گروه پزشکی اجتماعی  به مناسبت هفته جوانی جمعیت در مصاحبه ایی با روابط عمومی مرکز فوق تخصصی قلب و عروق فرشچیان در پاسخ به اینکه منظور از سالمندی جمعیت چیست؟ افزایش جمعیت سالمند و پدیده ی سالمندی جمعیت را دو مقوله جدا  دانست و افزود:افزایش جمعیت سالمند یکی از بزرگترین موفقیت های جهانی و نتیجه رشد فناوری ، بهبود مراقبت های بهداشتی ، تشخیص ودرمان و افزایش امید به زندگی است در حالی که سالمندی جمعیت، یعنی به هم خوردن توازن بین گروه های سنی و کاهش تولد ها 

وی پدیده  سالمندی را از مهمترین چالشهاى امنیتی ، اقتصادى ،اجتماعی و بهداشتی با تبعات بسیاردر قرن بیست و یکم  خواند وکاهش جمعیت زیر 15 سال ،کاهش نیروی کار و  افزایش میزان سرباری و ... را از جمله پیامدهای این چالش دانست و افزود: سالمندى یک پدیده بیولوژیکى اجتناب ناپذیر است.

  دکتر خانلر زاده با اشاره به اینکه جهان به طور فزاینده ای در حال سالمند شدن است با استناد به  تقسیم بندی سازمان ملل متحد،کشوری را دارای جمعیت سالخورده خواند که مساوی و یا بیش از 7 درصد جمعیت آن سالمند باشند .

این عضو هیات علمی در پاسخ به این پرسش که آیا ایران هم با این پدیده روبه‌رو است  یا خیر  گفت:

متاسفانه  بله، بر اساس آمارهای موجود جمعیت سالمندان در ایران باسرعتی بیش از سرعت میانگین جهانی در حال افزایش است. به گونه ایی که بر اساس آمار سهم جمعیت سالمندان در ایران در سال های 65-75-85-90 و 95  به ترتیب 5/4-6/6-3/7-2/8و 3/9 درصد بوده است .

در سال 1375 شاخص کلی سا لخوردگی جمعیت کشور حدود 4/22 درصد بوده است. بر اساس نتایج اولیه سرشماری سال 1385 ، به حدود 29 درصد رسیده و این به آن معنا است که در سال 1385 ، در مقابل هر 100 نفر جمعیت زیر 15 سال، حدود 29 نفر جمعیت بالای 60 سال در کشور زندگی می کردند اما این شاخص در سال 2050 به 145 نفر جمعیت سا لخورده در مقابل هر 100 نفر جمعیت زیر 15 سال خواهد رسید. بنابراین جمعیت سا لخورده ایران تا سال 2050 حدوداً پنج برابر خواهد.شد

وی درباره پیامد و نیازهای سالمندی جمعیت،تبعات آن را به حیطه های مختلف اجتماعی، اقتصادی و  بهداشتی درمانی دسته بندی و درباره هر یک به شرح ذیل توضیحاتی ارائه نمود:   

تبعات اجتماعی

در جوامع سنتی، سالخوردگان از احترام زیادی برخوردار بودند و اقتدار افراد با بالا رفتن سن افزایش می یافت. ولی در جوامع صنعتی، پیران معمولاً در خانواده و جامعه بزرگتر فاقد اقتدار بوده و ممکن است پس از بازنشستگی فقیرتر از هر زمان دیگر باشند . امروزه سالمندان به دلیل پایان دوران اشتغال، جدایی عاطفی و روانی ناشی از صنعتی شدن جوامع، تغییر در ساختار خانواده ها و فراموشی سنت ها، بیش از پیش احساس تنهایی و طرد شدگی کرده و در معرض خطرات روحی و روانی فزاینده ای قرار دارند . سازگاری با شرایط بازنشستگی برای افراد سالخورده رنج آور بوده و باعث مشکلات روانی می شود .باز  نشستگی نه تنها به معنی از دست دادن شغل، بلکه به معنای از دست دادن تعاملات اجتماعی در محیط کار نیز می باشد .

شواهد نشان می دهد که بسیاری از افراد سال- خورده پس از بازنشستگی، نوعی احساس از دست دادن اقتدار، افسردگی، انزوا، تنهایی و بی هدفی می کنند.

کاهش مشارکت سالمندان به عنوان قشری سرشار از تجربه و کاهش حضور فعالانه سالمند در بطن جامعه منجر به ایجاد جمعیتی تحت عنوان انبوه منزوی Crowd Isolated شده است .

این انزوا  منجر به کاهش انسجام و پیوستگی بین نسل سالمند و نسل جوان  به عنوان دیگر تبعات اجتماعی سالمندی جمعیت نیز شده است

تبعات اقتصادی

پدیده سالخوردگی بر اندازه و ترکیب نیروی کار که نقش مهمی در رشد اقتصادی دارد، تأثیر می گذارد .تداوم روند افزایش جمعیت سالمند، کاهش نیروی کار و نسبت جمعیت واقع در سن فعالیت را در پی دارد و کاهش تعداد شاغلان، تأثیر منفی بر رشد اقتصادی و تأمین رفاه همگانی در سطح کلان کشور دارد. سالمندی جمعیت در کوتاه مدت اثرات منفی بر رشد اقتصادی کشورها داشته و باعث افزایش هزینه ها می شود .عمده ترین قسمت افزایش هزینه ها مربوط به هزینه های درمانی و مراقبتی می باشد.با سالخورده شدن جمعیت، دولت ها باید بخش زیادی از سرمایه ای را که می تواند برای فعالیت های تولیدی به کار گرفته شود، در حوزه تأمین اجتماعی صرف کنند.

سالمندی جمعیت با افزایش تعداد بازنشستگان مستمری بگیر، نظام تأمین اجتماعی را به چالش کشیده و به دو صورت بر افزایش هزینه ها و کاهش درآمد سازمانهای بیمه گر تأثیر می گذارد.

 از طرفی با سالمند شدن جمعیت، تعداد افراد شاغل و درآمدحاصل از وصول حق بیمه شاغلین کاهش یافته و از طرف دیگرپرداخت مستمری بازنشستگی توسط سازمانهای بازنشستگی افزایش می یابد. همچنین به دلیل بالا بودن هزینه درمانی سالمندان، هزینه های سازمانهای بیمه افزایش قابل توجهی خواهد داشت

تبعات بهداشتی درمانی :

• بیماریهای قلبی عروقی، سرطانها، پرفشاری خون، بی اختیاری ادراری، کاهش قدرت شنوایی و بینایی ، ضعف استخوانی عضلانی و اختلالات روانی، شیوع بالایی در بین سالمندان جهان دارند . حدود ٦٠ %از کل سرطانها در افـراد بالای ٦٥ سـال دیده میشــود .

. پیشبینی میشود در سال ٢٠٣٠ ،جمعیت بالای ٧٠ سال با دارا بودن حدود ٦/٧ %کل جمعیت جهان، ٦٢ %مرگ و میرهای ناشی از بیماریهای غیرواگیر، ٦١ %مرگ و میرهای ناشی از جراحات و ۳۰ %مرگ و میر ناشی از بیماریهای واگیر را به خود اختصاص دهد

• بیماریهای زمینه ای و مزمن از پرهزینه ترین اختلالات  برای نظام سلامت و سازمانهای بیمه گر هستند.

• مطالعات انجام شده نشان می دهد با ورود به مرحله سالمندی، هزینه های درمانی روند تصاعدی داشته و گاه هزینه سلامت و درمان دو سال آخر عمر با هزینه مابقی زندگی برابری می کند

دکتر خانلر زاده درباره راهکار مقابله با بحران سالمندی بیان کرد:

 حمایت همه جانبه  از جوانی جمعیت با هدف اصلاح هرمی جمعیت و ترغیب خانواده‌های ایرانی به فرزند‌آوری و فراهم ساختن زیر ساخت های موجود   از یک سو   و  وضع و اصلاح قوانین برای حمایت، ساماندهی، مراقبت و توانبخشی سالمندان نظیر ارتقاء سطح فرهنگی جامعه در خصوص پدیده ی سالمندی،توانمندسازی سالمندان،حفظ و ارتقای سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی سالمندان،تقویت حمایتهای اجتماعی برای ارتقای سرمایه اجتماعی،توسعه زیرساختهای مورد نیاز در امور سالمندی وتامین منابع مالی پایدار برای نظام حمایتی از سالمندان از سوی دیگر به صورت جدی باید مد نظر قرار گیرد . سیاست گذاران و مدیران نظام سلامت و اجتماعی کشورهشدار را جدی بگیرند چراکه نظام فعلی مراقبت از سالمندان در کشور پاسخگوی نیازهای فعلی و آتی سالمندان  نیست و باچالش های متعددی مواجه است.

 

وی در خاتمه این مصاحبه  با اشاره به شعر «پیری چه شکستی است که تعمیر ندارد...خطاب به مخاطبین گفت: پدیده سالمندی روندی طبیعی است که از زمان حیات جنین شروع وتا مرگ ادامه می یابد  گذشت عمر را نمی توان متوقف کرد اما می توان با بکارگیری روش های پیشگیری مناسب، مراقبت ها و خدمات به موقع از اختلالات و معلولیت های سالمندی پیشگیری نمود و یا آنها را به تعویق انداخت و از عمر طولانی با کیفیت، همراه با سلامت و رفاه بهره مند شد/خ .

   بهار می گذرد با شتاب عمر

           فکری کنید... فرصت پلکی درنگ نیست