کنسروها اگرچه در دنیای پرسرعت امروز به عاملی برای تسهیل امور تبدیل شده‌اند، اما عدم آماده‌سازی صحیح آنها می‌تواند سلامت مصرف‌کننده را به طور جدی به خطر اندازد. به همین مناسبت مرکز فوق تخصصی قلب و عروق فرشچیان در مصاحبه‌ای با آقای دکتر سیف ربیعی، متخصص طب پیشگیری، و ارتقاء سلامت بر لزوم جوشاندن کنسروها و شیوه صحیح انجام این کار پرداخته است.

بوتولیسم: قاتل خاموش در قوطی کنسرو

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با بیان اینکه "بوتولیسم یک مسمومیت غذایی معمولی نیست"افزود: یکی از اشتباهات رایج در میان مصرف‌کنندگان، عدم آگاهی از روش صحیح آماده‌سازی کنسروهاست که می‌تواند منجر به بروز یکی از کشنده‌ترین مسمومیت‌های غذایی یعنی "بوتولیسم" شود.این بیماری در اثر سمی بسیار قوی تولید شده توسط باکتری "کلستریدیوم بوتولینوم" ایجاد می‌شود. این باکتری در محیط‌های فاقد اکسیژن - دقیقاً مانند فضای داخل قوطی کنسرو - رشد کرده و سم تولید می‌کند. نکته هشداردهنده اینجاست که این سم، بی‌بو، بی‌مزه و بی‌رنگ است و هیچ راه حسی برای تشخیص آن توسط مصرف کننده وجود ندارد.

کدام کنسروها تهدیدآمیز هستند؟

دکتر سیف ربیعی در این زمیته خاطر نشان کرد: برخلاف تصور رایج، این خطر تنها محدود به کنسرو تن ماهی نیست. بلکه هرگونه کنسرو با pH بالاتر از ۴.۶ که در دسته "کم اسید" قرار می‌گیرد، می‌تواند محیط مناسبی برای رشد این باکتری باشد با این حساب فهرست گسترده ایی شامل:

• کنسروهای ماهی و غذاهای دریایی
• کنسروهای حبوبات (لوبیا، نخود، لوبیا قرمز)
• کنسرو ذرت
• کنسرو مرغ،گوشت
• کنسرو بیشتر سبزیجات حتی رب گوجه فرنگی نیز در صورت تولید غیراستاندارد می‌تواند خطرآفرین باشد.

پروتکل نجات‌بخش: جوشاندن صحیح چگونه است؟

این عضو هیات علمی با تأکید بر اهمیت روش صحیح حرارت‌دهی، توضیح داد: گرم کردن ساده کنسرو در تابه یا مایکروویو به هیچ عنوان کافی نیست. تنها روش مطمئن، انتقال محتویات کنسرو به قابلمه و جوشاندن آن به مدت ۱۰ تا ۲۰ دقیقه در ظرفی باز است. این فرآیند باعث غیرفعال شدن سم بوتولینوم می‌شود. البته باید تاکید کرد که همواره نگهداری ایمن، حلقه گمشده زنجیره سلامت است بنابراین پس از جوشاندن صحیح، نوبت به نگهداری ایمن است و باید کنسرو جوشانده شده را بلافاصله مصرف و از جوشاندن مکرر خودداری کنید.

علائم هشداردهنده:

این متخصص با هشدار جدی بر این نکته که در مسمومیت با بوتولیسم، زمان با "دقیقه" و "ساعت" می‌گذرد. علائمی چون تاری دید و دوبینی، افتادگی پلک‌ها،خشکی شدید دهان، مشکل در بلع و صحبت کردن و ضعف عضلانی پیشرونده را از جمله علائم هشداردهنده مسمومیت با بوتولیسم خواند و افزود در صورت مشاهده این علائم، باید فوراً با اورژانس تماس گرفت.

گروه‌های آسیب‌پذیر: کودکان و سالمندان

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان، با اشاره به آسیب‌پذیری بیشتر برخی گروه‌ها ، درباره تعداد مجاز مصرف کنسرو برای کودکان را حداکثر یک وعده کوچک در هفته از انواع کم نمک و برای سالمندان با مشورت با پزشک و محدودیت مصرف و اولویت دادن به کنسروهای کم نمک بیان کرد.

سخن پایانی: پیشگیری بهتر از درمان

این متخصص طب پیشگیری در پایان با تأکید بر شعار "پیشگیری بهتر از درمان" از همه خانواده‌ها خواست ضمن نهادینه کردن فرهنگ ایمنی غذایی در خانواده، از مصرف هر گونه کنسرو کم اسید بدون جوشاندن صحیح پرهیز و - به علائم هشداردهنده توجه جدی داشته باشند چرا که این یک اقدام ساده، اما قطعاً نجات‌بخش است و می‌تواند از بروز فجایع انسانی متعدد جلوگیری کند./خ